Đăng ngày: 09/04/2019
 

​   Trong tiến trình phấn đấu đến mục tiêu xây dựng nhà nước pháp quyền của dân, do dân và vì nhân dân; mọi quyền hành đều xuất phát từ nhân dân và trở lại phục vụ cho nhân dân; Đảng và Nhà nước ta không ngừng hoàn thiện các thiết  chế pháp lý, cụ thể hóa việc thực hiện các quyền, đảm bảo cho công dân không chỉ tham gia thực hiện quyền lực nhà nước thông qua chế độ dân chủ đại diện mà  công dân  thực hiện việc kiểm soát thực thi công vụ của công chức, viên chức và tổ chức công quyềnbằng những quyền trực tiếp với trình tự, thủ tục, quy trình thực thi  các quyền đều đã được các luật quy định một cách rõ ràng và ngày càng minh bạch hơn.

 
 

​      Thứ nhất là quyền được yêu cầu giải trình: Theo Điều 15 Luật Phòng, chống tham nhũng (năm 2018) quy định: Công dân bị tác động trực tiếp bởi quyết định, hành vi có quyền yêu cầu cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân có trách nhiệm giải trình về quyết định, hành vi của mình trong việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ được giao. Người thực hiện trách nhiệm giải trình là người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị hoặc người được phân công, người được ủy quyền hợp pháp để thực hiện trách nhiệm giải trình.

Hiện nay Chính phủ đang cụ thể hóa vấn đề này trong Nghị định về quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng. Đây có thể xem là một bước tiền khiếu nại, khiếu kiện hành chính.

Thứ hai, đó là quyền khiếu nại, khiếu kiện các quyết định hành chính, hành vi hành chính. Theo Điều 2 Luật Khiếu nại (năm 2011) quy định: Mọi công dân có quyền đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Khoản 1, Điều 115 Luật tố tụng hành chính (năm 2015) quy định: Công dân có quyền khởi kiện vụ án đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính, quyết định kỷ luật buộc thôi việc trong trường hợp không đồng ý với quyết định, hành vi đó hoặc đã khiếu nại với người có thẩm quyền giải quyết, nhưng hết thời hạn giải quyết theo quy định của pháp luật mà khiếu nại không được giải quyết hoặc đã được giải quyết nhưng không đồng ý với việc giải quyết khiếu nại về quyết định, hành vi đó.

Theo những quy định nêu trên công dân có thể khởi kiện vụ án hành chính mà không cần phải thông qua thủ tục khiếu nại; cơ chế này cho phép công dân được quyền lựa chọn phương thức giải quyết bất đồng với cơ quan hành chính.

 

      Thứ ba, đó là quyền tố cáo, theo Khoản 2, Điều 2 Luật Tố cáo (năm 2011) thì công dân có quyền báo cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền biết về hành vi vi phạm pháp luật của cán bộ, công chức, viên chức trong việc thực hiện nhiệm vụ công vụ. Người tố cáo có quyền yêu cầu cơ qquan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền thông báo về việc thụ lý giải quyết tố cáo, thông báo chuyển vụ việc tố cáo sang cơ quan có thẩm quyền giải quyết, thông báo kết quả giải quyết tố cáo (Điểm c, Khoản 1 Điều 9 Luật Tố cáo); công dân được quyền tố cáo tiếp khi có căn cứ cho rằng việc việc giải quyết tố cáo của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền không đúng pháp luật hoặc quá thời hạn quy định mà tố cáo không được giải quyết.

 

Thứ tư, là quyền tiếp cận thông tin về hoạt động của các cơ quan nhà nước. Theo Điều 5 Luật Tiếp cận thông tin (năm 2016) quy định: Công dân được tiếp cận thông tin của cơ quan nhà nước, trừ thông tin không được tiếp cận đó là: (1) Thông tin thuộc bí mật nhà nước, bao gồm những thông tin có nội dung quan trọng thuộc lĩnh vực chính trị, quốc phòng, an ninh quốc gia, đối ngoại, kinh tế, khoa học, công nghệ và các lĩnh vực khác theo quy định của luật. Khi thông tin thuộc bí mật nhà nước được giải mật thì công dân lại được tiếp cận. (2) Thông tin mà nếu để tiếp cận sẽ gây nguy hại đến lợi ích của Nhà nước, ảnh hưởng xấu đến quốc phòng, an ninh quốc gia, quan hệ quốc tế, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng; gây nguy hại đến tính mạng, cuộc sống hoặc tài sản của người khác; thông tin thuộc bí mật công tác; thông tin về cuộc họp nội bộ của cơ quan nhà nước; tài liệu do cơ quan nhà nước soạn thảo cho công việc nội bộ. Một số loại thông tin công dân được tiếp cận có điều kiện là: (1) Thông tin liên quan đến bí mật kinh doanh được tiếp cận trong trường hợp chủ sở hữu bí mật kinh doanh đó đồng ý; (2)Thông tin liên quan đến bí mật đời sống riêng tư, bí mật cá nhân được tiếp cận trong trường hợp được người đó đồng ý; thông tin liên quan đến bí mật gia đình được tiếp cận trong trường hợp được các thành viên gia đình đồng ý.

Công dân có quyền được cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác, kịp thời; khiếu nại, khởi kiện, tố cáo hành vi vi phạm pháp luật về tiếp cận thông tin.

Thứ năm, là quyền phản ánh, kiến nghị.Theo Điều 2 Luật Tiếp Công dân (năm 2013) quy định: công dân  có quyền cung cấp thông tin, trình bày ý kiến, nguyện vọng, đề xuất giải pháp với cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân có thẩm quyền về những vấn đề liên quan đến việc thực hiện chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật, công tác quản lý trong các lĩnh vực đời sống xã hội thuộc trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân đó.Cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân có trách nhiệm đón tiếp để lắng nghe, tiếp nhận kiến nghị, phản ánh của công dân; hướng dẫn, giải thích về nội dung liên quan đến kiến nghị, phản ánh. Công đân được nhận thông báo về việc tiếp nhận, kết quả xử lý  kiến nghị, phản ánh.

Năm quyền trên có mối quan hệ gắn bó, thực hiện quyền này có thể là tiền đề để thực hiện quyền khác, trong một số tình huống có thể chuyển hóa lẫn nhau, là những công cụ pháp lý quan trọng để công dân thực thi quyền làm chủ. Là công chức nhà nước, nhất là công chức làm việc ở những bộ phận giao tiếp trực tiếp với công dân cần phải nắm vững nội dung pháp lý của từng chế định quyền để hướng dẫn, giải thích, tiếp nhận xử lý thành thạo công việc.

                                                                    Lữ Ngọc Bình

Tin đã đưa

Xem tin theo ngày tháng

NgàyTháng Năm
Phim tư liệu
Tổng kết VACI 2013

Thống kê truy cập

Lượt truy cập: 605330
Đang online: 3