Ngày 27/5/2009, Tòa án nhân dân (TAND) tối cao tiến hành xét xử phúc thẩm vụ án hành chính của ông Nguyễn Phi Long, ở cụm 4, xã Nghĩa Chánh, thị xã (nay là thành phố) Quảng Ngãi, tỉnh Quảng Ngãi tại TAND tỉnh Quảng Ngãi.

Nguyên đơn: ông Nguyễn Phi Long và Luật sư Huyền thuộc Đoàn Luật sư TPHCM.

Bị đơn: UBND tỉnh Quảng Ngãi.

Dự án trục đường Thành Cổ - Núi Bút là một dự án mở rộng đô thị lớn nhất của Thị xã Quảng Ngãi (nay là thành phố) từ trước đến nay mà hầu hết công dân ở địa phương đều biết đến và liên quan đến quyền lợi của nhiều người dân.

Ngày 25/6/2003, Chủ tịch UBND tỉnh có Quyết định số 1626/QĐ-UB về việc phê duyệt phương án đền bù thiệt hại cho các hộ dân có đất bị thu hồi phục vụ cho dự án, trong đó xác lập bồi thường thiệt hại về đất và tài sản của ông Nguyễn Phi Long tại thửa đất thổ cư số 88/4.440m². Tuy nhiên, thửa đất này đã được Thủ tướng Chính phủ (TTCP) có Quyết định thu hồi số 491 ngày 30/7/1996, các cơ quan chức năng cũng đã nhiều lần làm việc trực tiếp với gia đình ông Long về việc thu hồi đất theo Quyết định của TTCP nhưng ông Long luôn cho rằng không có Quyết định thu hồi đất cụ thể cho riêng ông, việc ông Long nêu là đúng thực trạng nhưng tại Điều 21 Luật Đất đai 1993 quy định: Việc quyết định giao đất đang có người sử dụng cho người khác chỉ được tiến hành sau khi có quyết định thu hồi đất đó, do vậy theo quy định cũng chưa rõ là quyết định thu hồi chung cho nhiều chủ thể sử dụng đất hay cho từng chủ thể cá biệt. Song trong Quyết định của TTCP cũng không giao cho UBND tỉnh phải ra quyết định thu hồi đất cá biệt cho từng chủ thể sử dụng đất. Chính vì vậy, khi Nghị định 181/2003/NĐ-CP về thi hành Luật Đất đai 2003 đã quy định cụ thể về trình tự, thủ tục thu hồi đất, theo đó hộ gia đình, cá nhân phải có quyết định thu hồi đất cá biệt. Theo đó, yêu cầu có quyết định thu hồi đất riêng cho ông Long là chính đáng. Tuy nhiên, tại thời điểm trước khi Luật đất đai 2003 có hiệu lực pháp luật thì Quyết định 491 của TTCP đã áp dụng cho dự án Thành Cổ -Núi Bút do vậy không thể áp dụng Luật Đất đai 2003 như ông Long yêu cầu.

Ông Long và cơ quan Nhà nước đều thống nhất là thửa đất thổ cư của ông có diện tích 4.440m², nhưng chính quyền thì đã giải quyết đền bù cho ông 400m² đất ở, còn 4040m² là đất vườn (đất nông nghiệp). Việc ông Long cho rằng phải đền bù toàn bộ bằng đất ở cho ông là không có cơ sở. Bởi khi thực hiện dự án, thì thời điểm giải quyết bồi thường cho ông Long áp dụng theo Điều 54 Luật Đất đai 1993 là hoàn toàn hợp lý và đúng pháp luật.

Tại phiên tòa Luật sư Huyền thuộc Đoàn Luật sư TPHCM, là người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của ông Nguyễn Phi Long, cho rằng tại sao UBND tỉnh không áp dụng hệ số K để tính giá đất hợp lý đền bù cho ông Long theo Nghị định 22 của Chính phủ và Thông tư 145 của Bộ Tài chính. Việc áp dụng hệ số K, tại thời điểm Chính phủ ban hành quyết định thu hồi đất thổ cư của ông Long thì thửa đất ở vị trí 3, đường phố loại 4, có đơn giá theo quy định của UBND tỉnh là 30.000đ/m² (căn cứ vào Bộ thuế nhà đất). Căn cứ nguyên tắc bồi thường về đất thì Nhà nước hoàn toàn cho phép bồi thường bằng đất cũng ở vị trí cũ là đủ. Tuy nhiên, UBND tỉnh đã giao cho ông Long 200m² đất ở vị trí 1, đường phố loại 1 và 125m² ở vị trí 1, đường phố loại 4 nhưng cũng chỉ thu tiền sử dụng đất 30.000d9/m², tương ứng với vị trí 3, đường phố loại 4, mà lẻ ra ông Long phải nộp khoản tiền chênh lệch về cấp loại và vị trí đất, trường hợp này tỉnh đã ưu ái cho ông Long ngoài quy định chung. Về đất nông nghiệp, UBND tỉnh đã đền bù theo đơn giá là 10.000đ/m² theo đúng hạn đất mà ông Long nộp thuế cho Nhà nước; Căn cứ vào điểm 3, mục II, phần A của Thông tư 145/1998/TT-BTC ngày 04/11/1998 quy định về xác định hệ số K và giá đất đền bù cho một số trường hợp đặc biệt thì UBND tỉnh đã chấp hành hỗ trợ thêm 15.000đ/m² (cao hơn 30% khoản chênh lệch giữa giá đất nông nghiệp như quy định). Rõ ràng UBND tỉnh đã rất ưu ái trong việc đền bù, hỗ trợ cho hộ ông Long khi bị thu hồi đất.

Tuy nhiên, sau khi Nhà nước thu hồi đất của ông Long đã liên tục khiếu nại và được UBND tỉnh Quảng Ngãi có Quyết định 990/QĐ-CT ngày 13/5/2004 về việc giải quyết khiếu nại của ông Nguyễn Phi Long và ông ông Long đã nhận quyết định vào ngày 14/5/2004. Đến ngày 19/8/2004, ông Nguyễn Phi Long có đơn khởi kiện Quyết định 990/QĐ-CT ngày 13/5/2004 đến TAND tỉnh Quảng Ngãi, trong khi kiếu kiện vì đã hết thời hạn khiếu kiện nên ông Long đã nhờ người nhà công tác tại Bệnh viện huyện Tư Nghĩa, tỉnh Quảng Ngãi lập giả hồ sơ bệnh án cho ông Long để phù hợp với điều kiện khởi kiện theo quy định. Nhưng qua kiểm tra sổ lưu khám chữa bệnh tại bệnh viện, thì phát hiện ngày 15/5/2004 có tên ông Long trong sổ nhưng số tên ông Long trùng với một bệnh nhân trước đó để nhằm hợp thức hóa chứng cứ do đó, tại phiên tòa ở phần xét hỏi, Chánh án Tòa án nhân dân (TAND) tối cao ông Long, ông nhận được Quyết định 990/QĐ-CT ngày 13/5/2004 của UBND tỉnh Quảng Ngãi vào ngày nào? Ông Long thừa nhận ông đã nhận được Quyết định vào ngày 14/5/2004. 

Sau một ngày xét xử, Tòa án nhân dân (TAND) tối cao đã tuyên đình chỉ vụ án vì vụ việc của ông Long đã hết thời hiệu khởi kiện.

LTH