(Trích từ Báo điện tử Công nghiệp Việt Nam) Sau 20 năm thực hiện đường lối đổi mới, dưới sự lãnh đạo của Đảng, nông nghiệp, nông dân, nông thôn nước ta đã được thành tựu khá toàn diện và to lớn. Nông nghiệp tiếp tục phát triển với tốc độ khá cao theo hướng sản xuất hàng hoá. Kinh tế nông thôn chuyển dịch theo hướng tăng công nghiệp và dịch vụ ngành nghề ; các hình thức tổ chức sản xuất tiếp tục đổi mới, kết cấu hạ tầng kinh tế – xã hội được tăng cường, bộ mặt nhiều vùng nông thôn thay đổi. Đời sống vật chất và tinh thần của dân cư hầu hết các vùng nông thôn được cải thiện. Những thành tựu đổi mới đó gắn liền với quá trình phát triển công nghiệp cùng hệ thống các hình thức tổ chức sản xuất công nghiệp theo lãnh thổ (các điểm công nghiệp, cụm công nghiệp (CCN) khu công nghiệp (KCN) được hình thành theo quy hoạch phù hợp với lợi thế vùng của từng địa phương. Đến nay, hơn 140 KCN, CCN lớn với gần 5000 dự án đầu tư đang thực hiện, sử dụng có hiệu quả gần 20.000ha đất công nghiệp phân bố chủ yếu trên các vùng nông thôn cả nước. Nhờ đó, đã góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phát triển kinh tế – xã hội, giải quyết việc làm cho hàng triệu lao động.

            Tuy nhiên, những tác động hai chiều của mối quan hệ giữa nông nghiệp, nông dân, nông thôn với quá trình phát triển công nghiệp, KCN chưa thực sự phát huy được tiềm năng, lợi thế và chưa đồng đều giữa các vùng. Các nguồn lực trong nông nghiệp, phát triển còn kém bền vững, chưa tạo cơ sở cho công nghiệp phát triển; nông nghiệp, nông thôn phát triển thiếu quy hoạch, kết cấu hạ tầng kinh tế – xã hội còn yếu kém; đời sống vật chất và tinh thần của nông dân còn thấp; bên cạnh đó công nghiệp, KCN chưa thúc đẩy mạnh mẽ cơ cấu kinh tế, nhất là chậm chuyển dịch cơ cấu lao động ở nông thôn, các hình thức tổ chức sản xuất cả trong công nghiệp và nông nghiệp chậm được đổi mới, thiếu sự gắn kết chặt chẽ và phát triển kém bền vững.

            Để giải quyết đồng bộ, bền vững và có hiệu quả các mối quan hệ đó theo qua điểm của Đảng, về phương diện phát triển công nghiệp, công tác quản lý nhà nước về công nghiệp, KCN cần tập trung chỉ đạo thực hiện tốt những nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu sau đây:

            Một là, hoàn thành cơ bản việc rà soát, bổ sung, điều chỉnh quy hoạch trên cơ sở nghiên cứu toàn diện, tổng thể các quy hoạch: quy hoạch đất đai; quy hoạch phát triển nông, lâm, ngư nghiệp; công nghiệp, khu công nghiệp và quy hoạch chuyên ngành. Quy hoạch xây dựng nông thôn gắn với phát triển đô thị.

            Hiện nay, toàn bộ khâu sản xuất, cung ứng nguyên liệu đầu vào chủ yếu do doanh nghiệp tư nhân, hợp tác xã hoặc nông dân trực tiếp sản xuất và cung ứng cho doanh nghiệp chế biến theo hợp đồng. Theo thoả thuận của hợp đồng, doanh nghiệp công nghiệp tăng cường đầu tư cơ sở vật chất kỹ thuật, ứng dụng khoa học - công nghệ mới, ưu tiên tạo ra nhiều giống cây trồng, vật nuôi và quy trình nuôi trồng, bảo quản, chế biến, tạo đột phá về năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất cả trong nông nghiệp và công nghiệp chế biến. Cùng với mô hình liên kết như trên, nhiều địa phương, doanh nghiệp còn thực hiện liên kết từng khâu và mở rộng quan hệ hợp tác “bốn nhà”, trong đó chính quyền địa phương và hợp tác xã, doanh nghiệp có vai trò quan trọng.

            Ngoài ra, trong điều kiện cơ sở nguyên liệu phân tán, vùng nguyên liệu tập trung có nhiều quy mô khác nhau, các cơ sở công nghiệp chế biến có thể hình thành một trung tâm công nghệ hiện đại, hoàn thành những khâu cuối của sản phẩm, kết hợp với các cơ sở vệ tinh (hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ…) đảm nhận chế biến các bán thành phẩm trên cơ sở thu hút rộng rãi nguồn nguyên liệu tại chỗ. Thực hiện sự phân công hợp tác này không những tăng năng lực chế biến mà còn có khả năng tiêu thụ hết và kịp thời nông sản, thuỷ sản trong vùng, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu hàng hoá.

            Các doanh nghiệp sản xuất hàng phục vụ nông nghiệp (thức ăn chăn nuôi, thuốc thú y, bảo vệ thực vật, phân bón, thiết bị nông nghiệp…) cùng với các cơ sở chế biến nông sản có điều kiện xây dựng và hoạt động trong một KCN tạo sự hợp tác, liên kết trong quá trình sản xuất và phân phối sản phẩm đến thị trường nông thôn đúng thời vụ, chi phí thấp.

            Khai thác và chế biến thuỷ, hải sản vốn gắn kết với nhau và cần thiết hợp lý hoá sản xuất trong từng khâu. Ví dụ, các đội tầu đánh bắt hải sản xa bờ hình thành tổ hợp tác, hợp tác xã (với đội tàu chuyên đánh bắt, tàu làm dịch vụ cấp nước đá, vận chuyển vào bờ...). Doanh nghiệp nuôi thuỷ sản cũng được tổ chức thành hiệp hội của vùng, gắn với hoạt động của các cơ sở chế biến trong một hiệp hội thuỷ hải sản xuất khẩu…

            Không những các doanh nghiệp KCN, doanh nghiệp chế biến nông lâm, thuỷ sản, nhất thiết phải xây dựng những hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, năng động gắn với nông nghiệp, nông dân, nông thôn, mà ngay trong các CCN tiểu thủ công nghiệp nông thôn, các làng nghề lại càng phải gắn kết mật thiết và thúc đẩy lẫn nhau, tạo điều kiện để nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ nông thôn cùng phát triển.

            Ba là, xây dựng kết cấu hạ tầng (KCHT) công nghiệp, KCN và KCHT nông thôn có quan hệ chặt chẽ.

            Trên cơ sở quy hoạch tổng thể hệ thống KCHT các KCN và hạ tầng kinh tế, xã hội các vùng nông thôn, các đô thị nông thôn trong vùng, cần tập trung nguồn lực đẩy nhanh tiến độ xây dựng đồng bộ hệ thống KCHT cả trong và ngoài KCN. Đây là công việc góp phần thúc đẩy sản xuất công nghiệp, nông nghiệp phát triển và cải thiện đời sống dân cư trong vùng. Hiện nay, xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội có nhiều vấn đề cấp bách cần được giải quyết. Đó là:

            - Xúc tiến việc giải phóng mặt bằng, đẩy nhanh tiến độ xây dựng hoàn chỉnh các KCN đang con dở dang, đưa các công trình hạ tầng vào sử dụng. Trong đó, hệ thống đường giao thông, điện, thông tin, cấp thoát nước phải được đầu nối thông suốt với hệ thống khu vực và quốc gia; đặc biệt trong từng KCN cần xây dựng và hoàn chỉnh hệ thống xử lý môi trường (nước thải, khí và bụi, chất thải rắn độc hại…), vừa bảo đảm cho hoạt động sản xuất công nghiệp đạt tiêu chuẩn môi trường, duy trì sản xuất và đời sống cư dân nông thôn quanh KCN theo hướng phát triển bền vững. Tình trạng ô nhiễm môi trường nước nghiêm trọng từ các KCN đang đặt ra yêu cầu cấp bách, đòi hỏi các KCN phải khẩn trương đầu tư xây dựng nhà máy xử lý nước thải tập trung, các doanh nghiệp phải đầu nối hệ thống xử lý cục bộ với trung tâm xử lý tập trung, thực hiện nghiêm ngặt Luật Bảo vệ môi trường.

            - Từng bước xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn hiện đại, gắn với phát triển các đô thị nông thôn (các thị tứ, thị trấn) gần KCN, CCN. Khuyến khích các doanh nghiệp và tư nhân cùng đầu tư theo hình thức Nhà nước, doanh nghiệp và nhân dân tham gia xây dựng hạ tầng kinh tế - xã hội gần KCN. Trong đó, tập trung ưu tiên hình thành các tổ chức (tổ, hợp tác xã dịch vụ) phục vụ sản xuất công nghiệp, nông nghiệp và đời sống cho người lao động trong KCN và cả cư dân nông thôn quanh vùng (như xây khu chung cư, nhà cho thuê, cơ sở ăn uống, nhà trẻ, trạm y tế, cửa hàng tạp hoá…). Đây cũng là biện pháp xây dựng hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn gắn với chuyển dịch cơ cấu kinh tế, vừa có tác động bố trí lại dân cư nông thôn, vừa phát triển công nghiệp, dịch vụ và đô thị.

            Bốn là, mọi hoạt động tổ chức các quan hệ liên kết kinh tế giữa nông nghiệp, nông dân, nông thôn với các quá trình sản xuất công nghiệp, KCN, nhất thiết phải coi trọng tăng cường thực hiện có hiệu quả những chính sách của Đảng và Nhà nước. Tư tưởng chủ đạo trong việc thực thi những chính sách đó là bảo đảm hài hoà quan hệ lợi ích của Nhà nước, người dân và doanh nghiệp; lợi ích của người sản xuất và người tiêu dùng; lợi ích phát triển bền vững của cả công nghiệp và nông nghiệp.

            Trong việc đổi mới cơ chế, chính sách, trước hết việc sửa đổi, bổ sung Luật Đất đai để bảo đảm đất đai phải được phân bố và sử dụng có hiệu quả. Gắn với nhu cầu sử dụng đất công nghiệp, Nhà nước điều chỉnh giá đất bồi thường cho người bị thu hồi đất theo nguyên tắc bảo đảm hợp lý lợi ích các bên liên quan (bên giao, bên nhận đất và Nhà nước). Có cơ chế để người dân góp giá trị quyền sử dụng đất thành lập Công ty, doanh nghiệp… Có quy hoạch và biện pháp bảo vệ diện tích đất trồng lúa ở mức bảo đảm vững chắc an ninh lương thực quốc gia cả trước mắt và lâu dài.

            Giải quyết việc làm cho nông dân là nhiệm vụ ưu tiên trong mọi chương trình phát triển kinh tế - xã hội, nhất là định rõ chính sách, bảo đảm việc làm cho nông dân ở các vùng chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Trong đó, có chính sách hỗ trợ việc đào tạo nghề, vận động doanh nghiệp tuyển dụng, lao động tại địa phương, đồng thời hỗ trợ cho nông dân chuyển đổi nghề, đi đôi với tạo môi trường thuận lợi để hình thành và phát triển mạnh các loại hình doanh nghiệp nông thôn, nhất là các doanh nghiệp chế biến nông, lâm, thủy sản, sử dụng nguyên liệu và thu hút nhiều lao động nông nghiệp tại chỗ, doanh nghiệp dịch vụ, vật tư tiêu thụ nông, lâm, thuỷ sản cho nông dân.

            Tiếp tục dành nguồn vốn tín dụng ưu đãi và khuyến khích các ngân hàng cho vay đối với nông nghiệp, nông thôn. Có chính sách khuyến khích các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế, kể cả huy động vốn ODA, FDI đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn; các dự án xây dựng cơ sở vùng chuyên canh tập trung, doanh nghiệp nông - công nghiệp, các cơ sở công nghiệp phục vụ nông nghiệp. Có chính sách khuyến khích đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng theo phương thức “Nhà nước - doanh nghiệp và nhân dân cùng làm” v.v…

Nguồn tin từ: http://www.khucongnghiep.com.vn