Anh Lý Văn Công (37 tuổi), ở đội 5, thôn Trung An, vừa vác đồ cào dưới nước đi lên, răng đánh bần bật trên miệng vì lạnh, anh gặp tôi bảo: "Cứ thành lệ, sau Tết Nguyên đán là bà con trong thôn Trung An, xã Bình Thạnh tạm "đình" mọi việc để tập trung cho việc cào ốc gạo". Mấy hôm nay, chiều nào anh cũng đi cào ốc, có hôm "trúng mánh" thì cào được một bao (70 - 80 kg), bán ra được khoảng 120.000 - 150.000 đồng - tuỳ theo giá cả, còn khi "hẻo" cũng được 50.000 - 70.000 đồng (ốc được bán theo từng lon sữa bò, mỗi lon từ 1.200 - 1.500 đồng). Anh Công bảo, so với người lắm tiền bấy nhiêu chẳng thấm vào đâu, còn với anh và gia đình thì đó là số tiền rất có ý nghĩa trong lúc "hạt lúa tháng giêng" này. "So với làm công nhân ở các nhà máy, xí nghiệp ở đây thì thu nhập khá mà lại khoẻ xác nữa…" - anh cười hiền lành nói…

Ở thôn Trung An, xã Bình Thạnh, cứ như là lệ, nên vào buổi chiều những ngày này, trên những lối đi dọc bờ biển Khe Hai, có hàng chục người, trên tay cầm dụng cụ cào, bao đựng…  đang lầm lũi tiến về phía biển để cào ốc. Mùa ốc gạo ở đây chỉ kéo dài từ tháng 1 - 3 hàng năm (âm lịch). Do đó, hầu như đàn ông, con trai nhà nào trong thôn cũng đi cào ốc. Theo chân họ bước ra bãi biển mênh mông ấy, tôi chứng kiến hàng chục người đang hì hục cầm bộ đồ cào ngâm mình kéo lê dưới đáy nước. Chốc chốc họ dừng bước, cúi mặt xuống để tránh những con sóng bạc vỗ thẳng vào mặt. Anh Lê Thanh Ba (23 tuổi) cho biết, thông thường các năm, Ba đã vào thành phố Hồ Chí Minh để làm kiếm tiền, nhưng năm nay, quyết nấn ná hết mùa ốc gạo mới rời quê ra đi. "Dụng cụ cào ốc tuy không phải sắm tiền triệu, nhưng cũng mất khoảng 700.000 - 800.000 đồng/bộ. Nó rất nặng, nên hiếm khi chị em đi cào, mà nghề này chủ lực vẫn cánh đàn ông". Tìm hiểu, tôi được biết, muốn đi cào ốc thì phải theo con nước lớn, ròng. Thường từ 1 - 15 hàng tháng, con nước cạn sớm, nên khoảng 14-15 giờ trong ngày là cào được rồi; nửa tháng sau thì con nước cạn trễ hơn. Do vậy, có hôm phải cào ốc đến khoảng 20 giờ mới về. Lân la hỏi chuyện với anh Đặng Quang Văn (khoảng 40 tuổi) - một thành viên trong đội quân cào ốc gạo, tôi được biết, người mua ốc gạo rất nhiều: Gần thì người thành phố Quảng Ngãi, Tư Nghĩa, thị trấn Châu Ổ và nhiều xã trong huyện kéo đến mua ốc, xa thì ở Tam Kỳ, Núi Thành (Quảng Nam) cũng đến đây hỏi mua. "So với năm ngoái thì năm nay ốc mất mùa. Trời động quá mà, lại lạnh nữa nên ốc không nhiều như năm ngoái" - anh Văn tiếc nuối cho hay. Cũng thời gian này năm trước, đi dưới biển mà nghe ốc nằm xốn lòng bàn chân. Có khi không cần cào vất vả mà chỉ cần lấy tay lùa vào khoang chứa đồ cào ốc. Nhờ vậy, có rất nhiều người trúng mánh một đêm thu về 700.000 - 800.000 đồng; còn 200.000 - 300.000 đồng/đêm/người là chuyện thường. Thế nhưng, đó là chuyện của năm ngoái. Năm nay, ai có sức cào mấy tiếng đồng hồ, cùng lắm cũng chỉ kiếm được tối đa trên dưới 200.000 đồng. Tôi còn được các cụ già trong thôn cho hay, không bao giờ có nhiều năm liên tiếp được mùa ốc gạo; mà thường đôi ba năm được mùa, tiếp theo sẽ mất mùa - như năm nay chẳng hạn.

Nói gì thì nói, việc đi cào ốc gạo cũng mang lại thu nhập đáng kể cho người dân ở vùng quê nghèo này. Thế nhưng, có không ít trường hợp phải trả giá đắt trong lúc đi "kiếm cơm" ngoài biển. Bà con ở đây kể, năm nay chưa có ai cào ốc bị chết đuối. Chỉ ngày trước hôm tôi đến, có hai người do ở lâu dưới nước, bị lạnh và sụp phải con lạch ngầm nên bị sóng cuốn trôi. May mà bà con phát hiện kịp nên hai người đàn ông nọ thoát chết. Còn về hai năm trước, năm nào cũng có người bỏ mạng tại biển Khe Hai này. 

Đứng trước biển Khe Hai buổi chiều hôm ấy, tôi ước ao: Biển đừng mang người ra đi ngoài khơi xa, mà hãy cho nơi này thêm nhiều ốc gạo, giúp cho người dân đỡ nhọc nhằn hơn trong bước mưu sinh…

P.A