LÊ TRUNG ĐÌNH
-------
Chí sĩ yêu nước chống Pháp trong phong trào Cần vương, hiệu Long Cang, sinh năm 1857 (Có tài liệu chép ông sinh 1863, có lẽ 1857 hợp lý hơn), mất năm 1885, quê làng Phú Nhơn (nay là huyện lỵ Sơn Tịnh) tỉnh Quảng Ngãi.
Nam Đàn (Nghệ An), có công khai khẩn lập 12 xâ, ấp, được nhân dân tôn làm phước hiền. Là con nhà khoa bảng, học giỏi nhưng do tính tình khí khái ngang tàng, mãi đến năm 26 tuổi, Lê Trung Đình mới đỗ Cử nhân. Ông không ra làm quan mà cùng với Nguyễn Tự Tân, Vũ Hội, Nguyễn Bá Loan, Nguyễn Tấn Kỳ. . . dốc sức xây dựng hương binh và chiến khu Tuyền Tung (Bình Sơn). Ông được cứ làm Chánh quản Hương binh. Ông cùng Nguyễn Bá Loan được Nguyễn Duy Cung - Tham biện Sơn phòng Nghĩa-Định - bí mật phái ra Huế gặp Tôn Thất Thuyết (cầm đầu phe chủ chiến) để nhận lệnh tổ chức lực lượng và kế hoạch chuẩn bị chống Pháp. Ngày 5/7/1885, kinh thành Huế thất thủ, vua hàm Nghi xuất bôn, hạ chiếu Cần vương. Ngày 1/6 năm Ất dậu (tức 13/7/1885), sau khi nhận được chiếu Cần vương, Lê Trung Đình, Nguyễn Tự Tân, Nguyễn Bá Loan, Nguyền Tấn Kỳ... kéo hương binh về tỉnh thành đòi cấp khí giới và lương thực để chống Pháp, nhưng quyền Bố chánh Lê Duy Thụy và quyền án sát Nguyễn Văn Dụ từ chối. Ngay đêm ấy, Lê Trung Đình, Nguyễn Tự Tân với 3.000 nghĩa quân từ núi Tuyền Tung kéo về, làm lễ tế cờ ở bãi sông Trà Khúc (trước đền Văn Thánh) rồi vượt sông đánh chiếm tỉnh thành. Phối hợp với quân nội ứng, nghĩa quân đã nhanh chóng chiếm được thành, bắt quan lại, thu ấn kiếm, tịch thu vũ khí, tổ chức phòng thủ và phát động phong trào Cần vương trong cả tỉnh, sẵn sàng chống Pháp xâm lược. Nghĩa quân làm chủ được tỉnh thành 4 ngày thì bị Nguyễn Thân - nguyên thành viên của nghĩa hội – phản bội. Y đánh lừa nghĩa quân mở cửa thành rồi bất ngờ tấn công. Nguyễn Tự Tân hy sinh tại chỗ. Lê Trung Đình bị bắt. Nguyễn Thân ra sức dụ dỗ Lê Trung Đình đầu hàng, nhưng không lay chuyển nổi ý chí của ông. Cuối cùng, Lê Trung Đình bị xứ chém ở phía bắc thành Quảng Ngãi vào ngày 1/6 năm Ất dậu (23/7/1885). Trước khi hy sinh. Lê Trung Đình ứng tác bài thơ tuyệt mệnh
Kim nhật lung trung điểu
Minh triêu trở thượng ngư
Thử thân hà túc tích
Xã tắc ái kỳ khu
Tạm dịch:
Nay là chim trong lồng
Mai đã cá trên thớt
Thân này tiếc gì đâu
Gian nan tình đất nước
(Hoàng Tạo dịch)
(Theo Quảng Ngãi, Đất nước - Con người - Văn hóa) |
Danh nhân
